KoxCult - Artikelen 
Contact
Logo KoxCult

Gratis podium voor professionals, een onzedelijk voorstel?
23 oktober 2012

Anderhalf jaar geleden heb ik een voorstel ingediend bij ProRail en de NS voor de opening van de Hanzelijn half december 2012. Een samenhangend voorstel voor de opening van de lijn zelf en de opening van de lijn in vier verschillende gemeenten dat uiting gaf aan de moderne versie van de betekenis van het Hanzeverbond met lijnen naar verleden en toekomst. In eerste instantie kreeg ik te horen dat mijn voorstel net te laat werd ingediend, men had de maand tevoren besloten met een ander voorstel in zee te gaan. Jammer, maar begrijpelijk.

In de zomer van 2012 werd ik benaderd over mijn voorstel. Het zou recentelijk bekeken zijn en kon beter voorgelegd worden aan een bureau dat zich bezig hield met een gezamenlijk programma voor de gemeenten. Enigszins verbaasd zo laat nog benaderd te worden heb ik mijn voorstel toch doorgestuurd, met stoom en kokend water zou het nog haalbaar zijn om het uit te voeren. Krap, maar mogelijk, dus ik was benieuwd naar het vervolg.

Dat vervolg liet op zich wachten tot in de tweede helft van oktober: er was ruimte in het programma voor mijn voorstel, helaas zonder budget, maar wel een “kans om een podium te krijgen, veel aandacht en bezoekers”. Uiteraard kan ik op zo’n korte termijn op een dergelijk voorstel niet ingaan als adviseur voor culturele projecten, maar het zette me wel aan het denken. Wat als je een gezelschap hebt, beeldend kunstenaar bent, en je mag daar zonder vergoeding je werk of diensten aanbieden. Is de free publicity dan genoeg om voor in actie te komen? Het fringefestival in Edinburgh laat tenslotte ook groepen betalen om daar op te treden, in de hoop ontdekt te worden door het grotere publiek en mogelijke investeerders. Tegelijkertijd hebben de groepen daar de mogelijkheid een deel van hun geld terug te verdienen met de kaartverkoop en merchandising, dus het is niet gezegd dat iedere groep er uiteindelijk op toelegt.

Daar zit dan ook het wezenlijke punt: vind je het als groep of kunstenaars de investering waard, verwacht je voldoende “return-on-investment”? Heb je de mogelijkheid om op korte (kaartverkoop, merchandising) of lange termijn (toekomstige verkoop van je producten) je investering terug te verdienen. Als cultureel ondernemer moet je die afweging altijd maken, net als iedere ondernemer. Dat geeft geen garanties dat een investering rendeert, maar er moet in ieder geval voldoende perspectief zijn. En dat wil nog wel eens ontbreken in de culturele sector, zeker in economisch moeilijke tijden. Hoe veel kans heb je als groep om je investering van tenminste een dag werk (en in mijn geval zou dat een veelvoud zijn) terug te verdienen op één dag opening van de Hanzelijn met veel meer groepen en gezelschappen die te zien zijn. Heel weinig denk ik, misschien als je je werk weer mee kunt nemen en geen voorbereiding kost, dat je dan nog kans maakt om een keer “met de pet rond te gaan” en zo als een straatartiest wat inkomen te genereren. Maar voor de meeste groepen en kunstenaars zal dat geen optie zijn.

Dan de vraag vanuit de organisatie van de opening, die namens de NS en de betrokken gemeenten aan professionals het voorstel doet om gratis op te treden, hoe gepast is dat? Een project dat zeker één miljard euro gekost heeft en gratis optredens vraagt doet een beetje vreemd aan. Geredeneerd vanuit het podium dat ze bieden zou je ook kunnen argumenteren dat ze in ieder geval nog iets willen doen voor een deel van de culturele sector, naast het deel van de programmering waar ze ongetwijfeld wel voor zullen betalen. In dat geval zou ik dat podium veel liever beschikbaar willen stellen aan de amateursector, zodat er een heldere scheiding blijft: de professionals worden betaald, de amateurs krijgen een gratis podium. Dan investeer je als gemeenten ook in de (resultaten van) je cultuureducatie en het verenigingsleven en bied je een prachtig podium voor de liefhebber die in zijn of haar vrije tijd met cultuur bezig is. Een gratis podium voor professionals lijkt me hier in ieder geval geen serieus voorstel.


 
Reageren? mail ons!