KoxCult - Artikelen 
Contact
Logo KoxCult

Nieuwe structuren voor Centra voor de Kunsten
7 juli 2011

In veel gemeenten staan het budget en de functie van de Centra voor de Kunsten onder druk. Niet alleen omdat er minder geld te verdelen is, maar ook omdat er vraagtekens gezet worden bij nut en noodzaak van deze instellingen. Kunnen (muziek)verenigingen niet zelf zorg dragen voor de muzieklessen? Particuliere lessen zijn vaak goedkoper, kan het niet aan de markt overgelaten worden? Moeten hobbies gesubsidieerd worden, kunnen mensen dat zelf niet betalen? Deze drie vragen worden – in verschillende varianten – steeds meer gehoord tijdens politieke en maatschappelijke discussies over muziekscholen en buitenschoolse cultuureducatie.

De Centra voor de Kunsten in veel gemeenten zijn ontstaan vanuit de behoefte om kwalitatief muziekonderwijs voor alle inwoners van een gemeente bereikbaar te maken. Uitgangspunt daarbij was dat kunst, en in het bijzonder muziek, de massa kon verheffen, en dat kunst voor alle lagen van de bevolking beschikbaar en toegankelijk moest worden. In de jaren tachtig van de vorige eeuw hebben veel muziekscholen zich verbreed tot educatie en activiteiten voor alle kunstvormen, maar vaak nog met een belangrijk zwaartepunt bij het muziekonderwijs.

Die verbreding kwam met name tot stand toen de toenmalige ondersteuning vanuit de overheid afnam, en nieuwe activiteiten en inkomsten gezocht moesten worden. Tegelijkertijd was dat het moment waarop particulier (muziek)onderwijs een grotere vlucht nam. Docenten die geen werk bij een muziekschool konden of wilden vinden, gingen hun eigen praktijk oprichten. En ondanks de subsidie van de muziekschool konden zij met concurrerende prijzen komen omdat zij minder kosten konden maken voor overhead en verzekeringen.

Sindsdien heeft deze situatie zich min of meer gestabiliseerd: aan de ene kant een Centrum voor de Kunsten dat invulling gaf aan haar gemeentelijke opdracht met een combinatie van subsidie, lesgeld en overige inkomsten. En aan de andere kant een particuliere sector die, zonder subsidie maar met een kleinere overhead, met vergelijkbare producten en inkomsten op diezelfde markt actief werd. Daaruit ontstond een bepaald dynamisch evenwicht in iedere gemeente, met wisselende successen en rollen voor de gesubsidieerde of de particuliere sector.

Dit evenwicht is nu, net als in de jaren tachtig, fors verstoord door een veranderde houding van de subsidiënten. Het moet goedkoper, anders, minder. In de jaren tachtig werd de oplossing gezocht in de verbreding, maar dat zal in de huidige tijd niet de meest voor de hand liggende oplossing zijn. Ook schaalvergroting is op veel plaatsen de afgelopen jaren al ingezet als instrument om tot kostenreductie te komen. Er moet dus een andere weg ingeslagen worden.

Het Centrum voor de Kunsten moet precies dat worden wat de naam al zegt: een centrum. Het centrum in een netwerk van educatie en zzp-ers, van scholen en docenten, van leerlingen en ouders. Dat betekent dat de basis voor de cultuureducatie nog steeds gelegd kan worden met behulp van het Centrum, bij voorkeur in samenhang en samenwerking met het reguliere onderwijs. Algemene muzikale vorming, algemene kunstvorming, en de basis voor instrumentele lessen kan prima verzorgd worden door het Centrum. Individuele lessen en verdere uitbouw van talent past uitstekend bij de zelfstandig werkende docenten en zzp-ers. Het Centrum zorgt voor de verbinding en overgang, en kan ouders en leerlingen in contact brengen met gekwalificeerde docenten. Het Centrum kan daarbij als “keurmerk” en gids optreden in een steeds onoverzichtelijker wordend aanbod.

Dat zal een belangrijke verandering vragen van de Centra voor de Kunsten en hun personeel. Het (gesubsidieerde) onderwijs beperkt zich tot de basis, zodat iedereen die wil (in groepen) kennis kan maken met kunst en cultuur. Laagdrempelig én goedkoop, zoals het ooit bedoeld was. Wie dan echt verder wil, en er een hobby van wil maken, kan zich dan verder ontwikkelen in de markt van individuele docenten, geholpen door het Centrum. Daarmee kunnen de Centra voor de Kunsten zich opnieuw gaan plaatsen in het centrum van de cultuureducatie in hun stad of gemeente.


 
Reageren? mail ons!